เขียนเรื่อยเปื่อย

วันที่ 26 มิถุนายน 1870 เป็นวันที่รัฐบาลสหรัฐประกาศให้คริสต์มาสเป็นวันหยุดแห่งชาติ

แต่ก่อนหน้านี้วันที่ 25 ธันวาคมก็ได้รับการเฉลิมฉลองจากหมู่คริสต์ชนมานานนับพันปี

แล้วเรื่องราวของคริสต์มาสประเพณีการเฉลิมฉลองนิยายปรัมปราผู้ที่ให้ของขวัญในวัน

คริสต์มาส(นอกจากคุณปู่ซานต้า)ก็มีกันหลากหลายตามวัฒนธรรมท้องถิ่นนั้นๆซึ่ง

ประเพณีเกี่ยวกับคริสต์มาสของวัฒนธรรมแต่ละท้องถิ่นก็ดำรงมาเป็นพันปีแล้วดังนั้นการ

สำรวจเรื่องราวคริสต์มาสจึงเป็นเรื่องที่ผู้ศึกษาจะได้เรียนรู้ถึงความแตกต่างของแต่ละ

วัฒนธรรมไปด้วย

คำว่าคริสต์มาสมาจากภาษาอังกฤษว่า Christmas ซึ่งเป็นการเขียนย่อของคำว่า

Christ's Mass ซึ่งมีที่มาจากภาษาอังกฤษโบราณ(Old English - ก่อนคศ.1000) ว่า

Cristes mæsse ซึ่งบ่งบอกว่ามันเกี่ยวกับพิธีมหาสนิท (Mass หรือพิธีมิซซาเป็นคำที่

นิกายโรมันแคทอลิกใช้เรียกพิธีที่ทางโปรแตสแตนท์เรียกว่าพิธีมหาสนิทหรือ Holy

Communion - ซึ่งอันที่จริงยังมีอีกชื่อหนึ่งว่า Eucharist) ส่วนคำย่อว่า X'mas นั้นเป็น

เพราะว่าคำว่า X นั้นเป็นคำย่อของ"คริสต์"ในภาษากรีก - X อ่านว่า"ไค" เป็นอักษรตัวแรก

ของคำว่า"พระคริสต์"ในภาษากรีก (Χριστός - อ่านว่าคริสตอส) ดังนั้น X'mas จึงอ่านว่า

"คริสต์มาส" ไม่ได้อ่านว่า "เอ็กซ์มาส" เหมือนกับวิธีที่เราอ่านคำว่า X-ray แต่อย่างใด

การฉลองการบังเกิดของพระคริสต์(Nativity of Christ) ในวันที่ 25 ธันวาคมครั้งแรกนั้น

นักประวัติศาสตร์มีความเห็นที่แตกต่างกันแต่ก็คิดว่าจะเกิดขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 4 ในรัช

สมัยของจักรพรรดิ์คอนแสตนตินเพื่อเป็นการทดแทนวันฉลองในเทศกาลของผู้ที่บูชาพระ

อาทิตย์แต่หลังจากที่นักประวัติศาสตร์ได้สำรวจบันทึกประวัติศาสตร์อย่างระมัดระวังแล้ว

เขาพบว่าการฉลองคริสต์มาสในวันที่ 25 ธันวาคมในเมืองคอนแสตนติโนเปิลนั้นเกิดขึ้น

ครั้งแรกเมื่อปีคศ. 379 (บันทึกโดยนักบุญเกรกอรี่-นักปราชญ์แห่งยุค) (หลายสิบปีหลัง

จากการสิ้นพระชนม์ของจักรพรรดิ์คอนแสตนติในปีคศ. 337 เสียอีก) ส่วนในโรม-เมือง

หลวงเดิมของอาณาจักรโรมันในขณะนั้น-ก็มีบันทึกว่าการฉลองคริสต์มาสในวันที่ 25 ธัน

วานี้เกิดขึ้นในปี 350 (โดยที่ไม่ได้อ้างอะไรเลยเกี่ยวกับจักรพรรดิ์คอนแสตนติน) - เรียก

ได้ว่าคำพูดอย่างเลื่อนลอยว่าจักรพรรดิ์คอนแสตนตินเป็นผู้ส่งเสริมให้ฉลองวันคริสต์มาส

ในวันที่ 25 ธันวานั้นเป็นการยกเครดิตให้กับทางจักรพรรดิ์มากกว่าความเป็นจริงในประวัติ

ศาสตร์

อันที่จริงคริสต์จักรยุคแรกฉลองวัน Epiphany (วันที่ 6 มกราคม - ถือว่าเป็นวันที่

โหราจารย์ได้นำของขวัญมาถวายทารกพระเยซู) เป็นหลักอยู่แล้วการฉลองดังกล่าวยังคง

มีอยู่โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเสปนดังนั้นช่วงระหว่าง 25 ธันวาถึง 6 มกราคมในปัจจุบันก็จะ

เรียกกันว่างานเฉลิมฉลอง 12 วัน (Twelve days of Christmas)

สำหรับเรื่องเทศการของชาวโรมันในสมัยนั้นจะพบว่าชาวโรมันในสมัยนั้นมีการเฉลิม

ฉลองวัน Saturnalia (เพื่อเป็นการบูชา Saturn เทพแห่งกสิกรรม) เป็นเวลาเจ็ดวันเริ่มใน

วันที่ 17 และจบในวันที่ 25 ธันวาคมของทุกปี - ในระหว่างเทศกาล Saturnalia ชาวโรมัน

จะเฉลิมฉลองหยุดการทำงานพักสงครามแลกของขวัญกันและปล่อยทาสให้เป็นอิสระ

ระหว่างงานเทศกาลและบางทีจะมีการละเล่นโดยเลือกให้ทาสคนนึงในบ้านกลายเป็นนาย

และให้นายแสดงเป็นทาสแทน

แต่ว่ายังมีข้อสันนิจฐานอีกประการที่น่าสนใจคือในปี 207 จักรพรรดิ์ Aurelian ได้

สถาปนาให้ Sol Invictus เป็นศาสนาประจำชาติ (Sol แปลว่าพระอาทิตย์ Invictus แปลว่า

ไม่สามารถจะเอาชนะได้) ศาสนานี้มีแหล่งกำเนิดมาจากการบูชาเทพพระอาทิตย์ Mithras

ของชาวเปอร์เชียซึ่งชาวโรมันจะเฉลิมฉลองการบังเกิดใหม่ของเทพดวงอาทิตย์ในวัน

Winter Solstice (วันที่ดวงอาทิตย์อยู่ไกลจากเส้นศูนย์สูตรที่สุดในฤดูหนาว-ซึ่งก็แปลว่า

ดวงอาทิตย์จะปรากฏในเวลากลางวันเป็นเวลาที่สั้นที่สุด) ซึ่งตามปฏิทินของจูเลียสซีซ่าร์

(Julian Calendar)แล้ววัน Winter Solstice นี้คือวันที่ 25 ธันวานั่นเอง

ซึ่งเรื่องน่ารู้อีกอย่างก็คือศาสนา Sol Invictus นี้เป็นศาสนาที่จักรพรรดิ์คอนแสตนตินได้

นับถือมาเกือบตลอดพระชนม์ชีพของพระองค์อีกด้วย(ก่อนที่พระองค์จะกลับใจมาเป็น

คริสเตียนขณะใกล้สิ้นพระชนม์)ดังนั้นจากหลายๆสาเหตุจึงสามารถสรุปได้ว่าคริสต์จักรได้

ดัดแปลงเทศกาลหลายอย่างในอาณาจักรโรมันและทดแทนโดยวันคริสต์มาสนั่นเอง

หยุดแค่นี้ก่อนดีกว่าเดี๋ยววันอื่นค่อยมาเล่าให้ฟังต่อ

--- อันนี้จากเมลล์ ฉบับแรก

ก๊อป E-mail ฉบับที่ 2 ค่ะ (เรื่องต่อจากเดิม)

วันนี้มาต่อกันเรื่อง "วันที่แน่นอนของคริสต์มาส" อีกทีนึงดีกว่า (+วันสำคัญข้างเคียงด้วย)

(ปีนี้มีเวลาไม่มาก เลยจะพูดคร่าวๆก่อนนะ เพราะว่าการพูดอย่างละเอียดแปลว่าจะต้อง

ศึกษาค้นคว้าอย่างละเอียดจากหลายๆแหล่งด้วย - เท่าที่อ่านดูจากแหล่งข้อมูลในมือก็เห็น

ความลึกและหลากหลายและที่สำคัญแตกต่างกันด้วย และกว่าจะสังเคราะห์ข้อมูลหลายๆ

แหล่งให้เป็นหนึ่งเดียวก็คงทำให้ผมเหนื่อยไปครึ่งวันทีเดียว เลยคิดว่าเอาไว้ว่างๆดีกว่า)

ดังนั้นวันนี้ผมก็จะเอาข้อมูลจากเว็บวิกิพีเดียมาแบ่งปันให้อีกตามเคยนะครับ

คริสต์มาสนั้นจะฉลองกันในวันที่ 25 ธันวา สำหรับคริสต์จักรโรมันแคทอลิค, โปรแตส

แตนท์, และคริสต์จักรกรีกออร์ทอด็อกซ์บางคริสต์จักร แต่สำหรับคริสต์จักรในโลกตะวัน

ออก(eastern orthodox)ส่วนใหญ่จะฉลองกันในวันที่ 7 มกราคม (ขอเดาว่า eastern

orthodox ที่ว่าน่าจะเป็นคริสเตียนในรัสเซีย, ยูเรเซีย, บนดินแดนส่วนใหญ่ของคาบสมุทร

บอลข่าน, คริสเตียนที่สืบเชื้อสายมาจากคริสต์จักรโบราณในอียิปต์ ในซีเรีย และทั่วไปใน

ตะวันออกกลาง - แต่ก็ยังไม่แน่ใจ - มีเวลาจะค้นคว้าต่อ) วันที่แตกต่างกันของโลก

คริสเตียนนั้นเกิดขึ้นจากความแตกต่างของการคำนวนปฏิทิน ซึ่งเป็นเพราะบางประเทศได้

ปฏิเสธที่จะยอมรับการปฏิรูปปีปฏิทิน อย่างเช่นการปฏิรูปปฏิทินแบบเกรกอเรียนหรือ

จูเลี่ยน ดังนั้นจึงทำให้วันคริสต์มาสดังกล่าวตกอยู่ในวันที่แตกต่างกัน

นักวิชาการบางท่านคิดว่าการที่คริสต์มาสเป็นวันที่ 25 ธันวา ก็เพราะว่าจะได้ทดแทนวัน

ฉลองวันเกิดของเทพเจ้าดวงอาทิตย์ของศาสนา Sol Invictus ซึ่งเป็นศาสนาประจำชาติ

ของโรมันในสมัยนั้น แต่นักวิชาการบางส่วนก็บอกว่าการยอมรับว่าคริสต์มาสเป็นวันที่ 25

ธันวานั้นมีมาก่อนที่อาณาจักรโรมันจะยอมรับศาสนา Sol Invictus เป็นศาสนาประจำชาติ

เสียอีก และการที่จักรพรรดิ์โรมันตั้งวันเกิดของเทพเจ้าดวงอาทิตย์เป็นวันที่ 25 ธันวาคมนี้

ก็น่าจะเพื่อเป็นการลดทอนอิทธิพลของการฉลองวันประสูติของพระคริสต์ในหมู่ชาวคริสต์

ซึ่งก็พอน่าเชื่อถืออยู่ จากหลักฐานที่ในบันทึกของคริสเตียนยุคแรกที่รอดพ้นจากการ

ทำลายจากการข่มเหงในรัชสมัยของจักรพรรดิ์ Aurelian

St. Hypolytus ซึ่งเป็นผู้ปกป้องความเชื่อคริสเตียนที่มีชื่อเสียงในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่

สาม ได้ระบุไว้ว่า พระคริสต์ เกิดในวันพุธที่ 25 ธันวาคม ในปีที่ 42 ของจักรพรรดิ์ออกัส

ตัส (อ้างอิง Commentary on Daniel, circa AD 204, Bk. 4, Ch. 23 - เขียนโดย St.

Hypolytus)

การคำนวนอีกวิธีนึงได้คำนวนโดยมีพื้นฐานจากบันทึกวาระการดำรงตำแหน่งของปุโรหิต

หลวงที่ได้พบจากกลุ่มหนังสือม้วนจากทะเลตาย(Dead sea scroll) ซึ่งจากบันทึกดังกล่าว

ก็สามารถระบุวันที่บิดาของยอห์นผู้ให้บัพติสมาได้ดำรงตำแหน่งเป็นปุโรหิตหลวง ซึ่งจาก

สิ่งนี้ก็จะสามารถประมาณช่วงการกำเนิดของยอห์นผู้ให้บัพติสมารวมถึงของพระเยซูได้

ซึ่งก็สรุปว่ามีความเป็นไปได้ว่าวันที่ 25 ธันวาคมสามารถเป็นวันประสูติของพระเยซูได้

อย่างไรก็ตาม นักวิชาการส่วนใหญ่ไม่อาจสนับสนุนความการคำนวนดังกล่าวว่าเที่ยงตรง

ได้เพราะว่าการคำนวนดังกล่าวตั้งอยู่บนข้อสมมุติหลายประการเกินไป

อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลาในการฉลองเทศกาลคริสต์มาสในแต่ละประเทศก็แตกต่างกัน ใน

อังกฤษ ช่วงเวลาคริสต์มาสจะรวมถึงวันอีก 12 วันหลังจากวันคริสต์มาสด้วย และในวัน

คริสต์มาส 12 วันนี้ (twelve days of Christmas) ก็จะมีการฉลองการรื่นเริงจนกระทั่งวัน

สุดท้ายซึ่งเป็นวันฉลอง Epiphany ด้วย (Epiphany คือวันที่ถือว่าเป็นวันที่โหราจารย์จาก

ตะวันออกได้มาถวายของขวัญแด่กุมารเยซู) กฏหมายจากยุคกลางของสวีเดนระบุไว้ว่า

สันติสุขของคริสต์มาส(julefrid)จะต้องกินเวลา 20 วัน และในระยะเวลาดังกล่าวผู้ที่ต้อง

โทษลักขโมยและฆาตรกรรมจะต้องรับการลงโทษเป็นสองเท่า ซึ่งเราจะเห็นมรดกของ

ประเพณีนี้จากการที่เด็กๆชาวสวีเดนจะมีการโยนต้นคริสต์มาส(julgransplundring)ในวัน

คริสต์มาสที่ 20 (13 มกราคม)

ในทางปฏิบัติ การฉลองคริสต์มาสจะยืดยาวขึ้นโดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกาและอังกฤษ ซึ่ง

จะเริ่มฉลองกันหลายสัปดาห์ก่อนวันคริสต์มาส เพื่อญาติมิตรจะได้อยู่ใกล้ชิดกันมากขึ้น

และมีเวลาให้ของขวัญซึ่งกันและกันมากขึ้น

สำหรับในกลุ่มประเทศที่ยึดวันที่ 25 ธันวาคมเป็นวันคริสต์มาส จะถือว่า วันที่ 24 เป็นวัน

Christmas Eve และในบางประเทศ(อย่างเช่น เนเธอแลนด์, เยอรมันนี, กลุ่มประเทศ

แสกนดิเนเวีย และประเทศโปแลนด์)จะนับวันที่ 26 เป็นวันคริสต์มาสที่สองด้วย (วันที่ 25

เป็นวัน First Christmas และวันที่ 26 เป็นวัน Second Christmas) แต่สำหรับกลุ่ม

ประเทศในปกครองของสหราชอาณาจักร(British Commonwealth) จะนับว่าวันที่ 26 เป็น

วัน Boxing day (วันเปิดกล่องของขวัญ,กล่องบริจาค) ในไอร์แลนด์ โรมาเนีย และแคน

ตาโลเนีย(แถบบาร์เซโลน่าในสเปน) จะนับวันที่ 26 เป็นวัน St. Stephen - วันที่สตีเฟ่น

โดนหินขว้างตาย

เกร็ดความรู้เพิ่มเติม

มีอะไรบ้างที่แปลว่าคริสต์มาสในภาษาอังกฤษ? แน่นอนคือคำว่า X'mas แต่ยังมีอีกราว

ครึ่งโหลเลยนะอย่างเช่น Christmastide, Chirstmastime, Noel, Yule, และ Yuletide.

Merry Christmas อีกวันนะครับ ^_^

เลียง

แหล่งข้อมูล:บางส่วนของhttp://en.wikipedia.org/wiki/Christmas